مبانى و اصول هرمنوتيك با توجه به مطالبى كه از انديشمندان هرمنوتيك گذشت و پس از اين نيز به طور مشروح دربارهء آن سخن خواهيم گفت ، مهم‌ترين اصول و مبانى قابل استخراج آن عبارت است از : 1 . فهم متن براساس نيت مؤلف است ، يا بر اساس متن كه اثر موجود مستقل است ؟ 2 . راه ( اصول و قواعد ) معتبر تفسير و برداشت از متن چيست ؟ 3 . راه يا بى به معناى نهايى متن چيست ؟ 4 . صحت برداشت‌ها و قرائت‌هاى مختلف از متن به اعتبار اين كه متن هيچ گاه سخن نمىگويد ، بلكه خوانندهء متن آن را به سخن مىآورد . 5 . نقش پيش فرض‌ها و مميزات فكرى مفسر در فهم متن . 6 . آيا مدلول نص مختص به تاريخ و زمان خاصى است ، يا قابل تسرّى به همهء زمان‌ها و مكان‌ها مىباشد ؟ در واقع آيا متن با واقعيت‌هاى زمان و مكان صدور ، رابطهء غير قابل انفكاكى دارد يا خير ؟ 7 . جدايى دين به عنوان يك مجموعه ثابت از تفكر دينى به عنوان اجتهادهاى بشرى . 8 . ايدئولوژيك نمودن معرفت دينى . 9 . تعارض سنت و تجدد ، يا واپس گرايى و مدرنيته ( در واقع فهم متن آيا براساس سنت و شيوهء تفسيرى مانند تفسير مأثور است يا براساس تأويل ؟ ) . 10 . زبان و نقش آن در انديشه‌هاى هرمنوتيك . تأملاتى در قوانين هرمنوتيك پيش از نقد و بررسى مبانى و اصول هرمنوتيك ، چه هرمنوتيك دينى يا غربى آن ، و ديدگاه اسلام در اين زمينه نكاتى را يادآور مىشويم : 1 . خاستگاه هرمنوتيك ، غرب است ، مغرب زمين متون مقدس ويژه‌اى دارد كه با متن مقدس نخستين اسلام ( قرآن كريم ) متفاوت است . عمدهء اين تفاوت در اين است كه كسى از آنان ادعا ندارد آنچه از متون مقدس در دسترس است كلام خدا است ؛ يعنى عين واژگان و تعبيرها و جمله‌ها الهى نيست ؛ زيرا نويسندگان كتاب مقدس متعددند ، به ويژه عهد جديد كه